Nghề IT Support đến với tôi sau những ngày bắt đầu từ công việc lắp ráp và giao máy tính cho khách hàng. Sau khi rời Bình Định vào TP.HCM học Công nghệ Thông tin, tôi dần nhận ra rằng những gì học trong trường mới chỉ là một phần rất nhỏ; muốn làm được nghề, tôi phải va chạm với máy móc, công việc và những vấn đề thực tế mỗi ngày.
Công việc đầu tiên của tôi không phải quản trị hệ thống, cũng chẳng phải một vị trí IT nghe thật chuyên nghiệp. Tôi bắt đầu từ những việc rất cơ bản: lắp ráp máy tính, cài đặt phần mềm và giao máy cho khách hàng.
Những ngày bắt đầu từ chiếc máy tính
Thời điểm đó, máy tính để bàn còn rất phổ biến. Một bộ máy tính không phải thứ mua về, cắm điện rồi sử dụng ngay như nhiều thiết bị ngày nay. Tôi phải làm quen với từng linh kiện: mainboard, CPU, RAM, ổ cứng, nguồn, card màn hình… Từ việc lựa chọn linh kiện phù hợp, lắp chúng lại với nhau, cài hệ điều hành cho đến kiểm tra xem máy có hoạt động ổn định hay không.
Có những lỗi tưởng rất nhỏ nhưng phải mất rất nhiều thời gian mới tìm ra nguyên nhân: máy không khởi động, không nhận RAM, ổ cứng không nhận, Windows lỗi, driver không tương thích hoặc mạng không kết nối được. Mỗi lần như vậy là một lần tôi phải tự tìm hiểu, kiểm tra và thử nhiều cách để tìm ra nguyên nhân.
Nhìn lại, chính những công việc tưởng như đơn giản ấy đã dạy tôi một nguyên tắc mà đến hôm nay tôi vẫn còn sử dụng:
Khi hệ thống có vấn đề, đừng vội đoán. Hãy kiểm tra từng phần và loại trừ từng nguyên nhân.
Từ kỹ thuật viên đến người giao máy
Công việc của tôi khi ấy không chỉ ngồi trong cửa hàng lắp ráp máy tính. Sau khi hoàn thành một bộ máy, tôi còn phải mang máy đến tận nơi giao cho khách. Có những ngày công việc bắt đầu khoảng 7 giờ sáng và kéo dài đến 7 giờ tối. Máy tính thời đó gồm thùng máy, màn hình và nhiều phụ kiện, nên việc vận chuyển cũng không nhẹ nhàng.
Nhưng giao được máy đến khách hàng vẫn chưa phải là xong. Tôi còn phải lắp đặt, kết nối thiết bị, kiểm tra máy và hướng dẫn khách sử dụng. Nếu có vấn đề phát sinh, người kỹ thuật phải tìm cách giải quyết ngay tại chỗ.
Đó cũng là lúc tôi bắt đầu nhận ra:
Người làm kỹ thuật không chỉ cần biết sửa máy.
Mình còn phải biết lắng nghe người sử dụng đang gặp vấn đề gì và giải thích cho họ bằng cách dễ hiểu nhất. Kỹ năng đó về sau trở nên rất quan trọng khi tôi chuyển sang công việc IT Support.
Bước chuyển sang nghề IT Support
IT Support tại các trung tâm Anh ngữ – Những ngày chạy nhiều cơ sở
Sau giai đoạn làm kỹ thuật máy tính, tôi có cơ hội bước sang một môi trường mới: IT Support cho một hệ thống trung tâm Anh ngữ. Đây là một bước chuyển khá lớn đối với tôi. Thay vì chỉ xử lý một chiếc máy tính, tôi bắt đầu phải quan tâm đến cả một hệ thống: máy tính nhân viên, máy in, mạng LAN, Internet, thiết bị tại lớp học và những sự cố phát sinh trong quá trình vận hành.
Hệ thống lúc đó có khoảng 20 trung tâm. Có những ngày tôi phải di chuyển qua 4–5 địa điểm để xử lý công việc. Mỗi nơi lại có một vấn đề khác nhau: có nơi mất mạng, có nơi máy tính không hoạt động, máy in gặp sự cố, hoặc thiết bị trong lớp học cần được xử lý ngay để giáo viên có thể tiếp tục giảng dạy.
Chính môi trường đó buộc tôi phải học nhanh hơn rất nhiều.
Một năm tại Fides – Từ IT Support đến quản trị mạng và hệ thống kỹ thuật
Sau thời gian làm IT Support cho các trung tâm Anh ngữ, tôi có cơ hội chuyển sang làm việc tại Fides, một đơn vị đào tạo chuyên sâu về kinh doanh dành cho những người đã đi làm. Thời gian tôi làm ở đây không dài, khoảng một năm, nhưng đây lại là một giai đoạn khá quan trọng trong hành trình nghề nghiệp của tôi.
Công việc của tôi tại Fides không chỉ dừng ở hỗ trợ máy tính. Tôi phụ trách hệ thống mạng nội bộ, máy tính, thiết bị phòng học, đồng thời hỗ trợ âm thanh, ánh sáng và các thiết bị kỹ thuật phục vụ các chương trình đào tạo. Tôi cũng có cơ hội làm việc trong môi trường có Giáo sư Hà Tôn Vinh, Giáo sư Hà Xuân Trừng cùng nhiều giảng viên và chuyên gia trong và ngoài nước.
Chính môi trường này giúp tôi bắt đầu nhìn công việc IT rộng hơn. Một hệ thống muốn vận hành ổn định không chỉ cần máy tính hoạt động tốt, mà còn cần mạng, thiết bị trình chiếu, âm thanh, ánh sáng và nhiều hạng mục kỹ thuật khác phối hợp với nhau. Sau khoảng một năm tại Fides, tôi chuyển sang Vantage Logistics và bắt đầu một chặng đường kéo dài 15 năm.
Nghề IT Support dạy tôi cách nhìn một hệ thống
Khi còn lắp ráp máy tính, tôi thường tập trung vào một thiết bị. Nhưng khi làm IT Support, tôi bắt đầu hiểu rằng một sự cố đôi khi không nằm ở chính thiết bị đang báo lỗi.
Một máy tính không vào được Internet có thể do máy tính, dây mạng, switch, router, DHCP hoặc đường truyền. Một máy in không hoạt động chưa chắc máy in bị hỏng. Một người dùng không truy cập được hệ thống cũng chưa chắc lỗi nằm ở máy của họ.
Tôi bắt đầu hình thành cách suy nghĩ theo chuỗi:
Thiết bị → kết nối → mạng → dịch vụ → người sử dụng.
Có lẽ đây là một trong những thay đổi quan trọng nhất trong tư duy nghề nghiệp của tôi. Tôi không còn chỉ tìm cách “sửa cho chạy”, mà bắt đầu muốn hiểu “tại sao nó không chạy”.
Những bài học không có trong giáo trình
Đi làm thực tế cũng giúp tôi hiểu một điều khác: kỹ thuật chỉ là một nửa của công việc IT Support. Nửa còn lại là con người.
Khi một nhân viên đang cần gửi tài liệu gấp nhưng máy tính gặp lỗi, với người kỹ thuật đó có thể chỉ là một sự cố nhỏ, nhưng với người đang sử dụng máy, nó có thể làm đình trệ cả công việc. Khi thiết bị trong lớp học gặp vấn đề, giáo viên và học viên không quan tâm hệ thống lỗi ở tầng nào. Điều họ cần là lớp học có thể tiếp tục.
Từ đó tôi dần học được cách ưu tiên công việc, xử lý tình huống và chịu trách nhiệm với kết quả cuối cùng. Không phải:
“Phần của tôi đã làm xong.”
Mà là:
“Hệ thống đã hoạt động trở lại chưa?”
Hai cách nghĩ đó rất khác nhau.
Nền móng cho chặng đường sau này
Những năm đầu tiên ấy không phải giai đoạn tôi làm những hệ thống lớn hay những dự án đáng kể, nhưng đó lại là thời gian xây cho tôi nền móng quan trọng nhất. Từ một người lắp ráp máy tính, tôi học cách xử lý thiết bị. Từ việc giao và lắp máy cho khách hàng, tôi học cách làm việc với người sử dụng.
Từ IT Support, tôi học cách nhìn nhiều thiết bị như một hệ thống có liên quan với nhau. Và từ việc phải chạy qua nhiều địa điểm mỗi ngày, tôi học được tính chủ động, trách nhiệm và khả năng xử lý vấn đề trong điều kiện thực tế.
Những kinh nghiệm đó sau này trở thành nền tảng để tôi bước sang một chặng đường mới: quản trị mạng, máy chủ và hệ thống CNTT trong môi trường doanh nghiệp.
Khi ấy, tôi chưa biết con đường nghề nghiệp của mình sẽ đi xa đến đâu. Tôi chỉ biết một điều rất đơn giản:
Mỗi chiếc máy mình lắp, mỗi sự cố mình xử lý và mỗi nơi mình từng chạy đến đều đang âm thầm dạy mình một phần của nghề.